สุนัข เป็นสัตว์เลี้ยงที่ใกล้ชิดกับคนเรามากที่สุด
ช่างประจบ จงรักภักดี ซื่อสัตย์ปกป้องภัยให้เจ้านายได้
ความรักและความผูกพันจึงมีต่อกันมาก
แต่ถ้าวันใดสุนัขตัวโปรดของเราเกิดเป็น
โรคพิษสุนัขบ้า ซึ่งเป็นโรคติดต่อที่ร้ายแรงขึ้นมา
คนและสัตว์ที่เป็นโรคนี้แล้ว ไม่มีทางรักษาให้หายได้
จะต้องถึงแก่กรรมอย่างน่าสมเพชทุกราย
สาเหตุ
โรคพิษสุนัขบ้าหรือโรคกลัวน้ำเกิดจากเชื้อไวรัสซึ่งทำอันตรายต่อระบบประสาทส่วนกลาง
โรคพิษสุนัขบ้าติดต่อโดยเชื้อโรคเข้าไปทางแผลที่ถูกกัด
หรือรอยถลอกทางผิวหนังและเชื้ออาจเข้าร่างกายทางเยื่อนัยน์ตา
จมูกหรือปากได้อีกด้วย สัตว์เลี้ยงอื่น
ๆ ที่นำโรคพิษสุนัขบ้ามาสู่คนได้
ได้แก่ บรรดาสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม เช่น
แมว ม้า ลา ควาย หนู แกะ รวมทั้งหนู สุนัขจิ้งจอก พังพอน
กระรอก กระแตและค้างคาว ถ้าถูกสัตว์เหล่านั้นกัด
ให้ปฏิบัติเหมือนกับสุนัขกัด แต่โอกาสที่จะถูกสัตว์เหล่านี้กัดน้อยกว่าสุนัขมาก
อาการ
ผู้ป่วยที่เป็นโรคพิษสุนัขบ้าในระยะเริ่มแรก
จะมีอาการคล้ายกับคนที่เป็นไข้หวัด
มีไข้เล็กน้อย อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร สัตว์เหล่านี้อาการพิเศษคือ
บริเวณที่ถูกสุนัขกัดนั้นถึงแม้แผลจะหายแล้วจะมีอาการคันหรืออาจจะปวดแสบ
ปวดร้อน ต่อไปจะมีอาการตื่นเต้นง่าย
กระสับกระส่าย ชอบอยู่ในที่มืด ที่ไม่มีลม
หรือเสียงมากระทบ หลังจากนั้นจะมีอาการกลืนลำบาก
จะมีอาการเกร็งตัวอาการมากขึ้น อาจมีอาการชักเป็นอัมพาตในที่สุดหมดสติและถึงแก่กรรมไป
การป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า
สุนัขที่บ้านของท่าน
จะต้องได้รับการฉีดวัคซีนเข็มที่
1 ตั้งแต่อายุ 3 เดือนขึ้นไป เข็มที่ 2
เมื่อมีอายุ 5 เดือน จากนั้นในปีที่
2 และปีต่อ ๆ ไป ฉีดทุก 6 เดือน รวมปีละ
2 ครั้ง
วัคซีนที่ฉีดให้สุนัข
จะต้องฉีดเข้ากล้ามเนื้อที่ขาหลัง
ถึงแม้ว่าบริษัทวัคซีนจะแนะนำให้ฉีดใต้ผิวหนัง
(ไขมัน) ก็ตามได้มีการพิสูจน์แล้วว่า
การฉีดเข้ากล้ามเนื้อจะช่วยให้สุขัขไทยมีภูมิคุ้มกันที่ดีกว่า
สำหรับผู้ที่ถูกสุนัขที่เลี้ยงไว้กัด
แม้ว่าสุนัขนั้นจะได้รับการฉีดวัคซีนครบตามกำหนดแล้วก็ตาม
หรือถูกสุนัขมีเจ้าของยืนยันว่าฉีดวัคซีนครบ
หรือถูกสุนัขจรจัดกัดแล้ววิ่งหนีไป
ให้รีบปฐมพยาบาลแล้วไปพบแพทย์ทันที
ถ้าสุนัขที่กัดนั้น
มีพฤติกรรมสงสัยว่าจะป็นโรคกลัวน้ำหรือสุนัขปกติแต่จับสุนัขไว้ดูอาการไม่ได้
และท่านที่ถูกกัดเป็นแผลมีเลือดออก
ให้ปฐมพยาบาลและรีบปรึกษาแพทย์ทันที
ถ้าจับสุนัขไว้ดูอาการได้
แต่ท่านถูกกัดมีบาดแผลควรรีบปฐมพยาบาลแล้วไปพบแพทย์ทันที
เพื่อปรึกษาเรื่องการป้องกันโรคกลัวน้ำ
เพราะถ้ารอสุนัขตายและรอผลทางห้องปฏิบัติการ
อาจจะช้าเกินไป สำหรับชีวิตท่าน
ถ้าท่านถูกสุนัขกัด
แล้วสุนัขที่กัดถูกยิงตายหรือตีตายให้รีบปฐมพยาบาลตัวท่าน
นำซากสุนัขส่งสถานที่ตรวจได้ตลอด
24 ชั่วโมง ใน 1 วัน เช่นกันโดยไม่ต้องรอผลทางห้องปฏิบัติการ
การปฐมพยาบาลเมื่อถูกสุนัขกัด
ล้างแผลด้วยสบู่และน้ำ
เพื่อล้างน้ำลายให้หมดไป จากแผลใช้แอลกอฮอร์
40-70% หรือน้ำเกลืออุ่น ๆ ทำความสะอาดแผล
แล้วรีบไปพบแพทย์โดยด่วน (ถ้าถูกสุนัขกัดโดยไม่เกิดแผลก็ควรล้างน้ำลายออกเช่นกัน)
อย่าฆ่าสุนัขที่กัด
อย่านำไปปล่อยหรือให้มันหนีหายไป
ควรจับขังไว้ดูอาการให้แน่ชัด
โดยให้น้ำให้ข้าวตามปกติ ถ้าสุนัขเป็นโรคกลัวน้ำจะตาย
หากสุนัขตาย ให้รีบนำหัวสุนัขหรือส่งซากสุนัขที่ตายไปยังสถานที่ตรวจได้ทุกเวลาเพื่อตรวจสอบวินิจฉัยดูว่าเป็นโรคกลัวน้ำจริงหรือไม่
ให้รีบนำส่งภายใน 24 ชั่วโมง
ขณะที่ทำการตัดหัวสุนัข
ต้องใส่ถุงมือยางหรือถุงพลาสติคแทนได้
บรรจุหัวสุนัขลงในถุงพลาสติค
2 ชั้น ปิดปากถุงให้แน่น ใส่กระติกแช่น้ำแข็งส่งตรวจ
ระวังอย่าให้ส่วนใดของร่างกายถูกต้องกับตัวสัตว์โดยเฉพาะเลือด
น้ำลาย เสร็จแล้วล้างบริเวณพื้นบ้านนั้นด้วยยาฆ่าเชื้อหรือผงซักฟอกหรือน้ำเดือดจัดก็ได้
สถานที่ตรวจซากสัตว์ในกรุงเทพฯ
1. สถาบันวิจัยไวรัส
ยศเส
2. กรมปศุสัตว์ ราชเทวี พญาไท
3. สถานเสาวภา สภากาชาดไทย
4. ภาควิชาจุลชีววิทยา ร.พ.ศิริราช
|