ยุงทั่วโลกมีทั้งหมดรวม
2,500 สายพันธุ์ หลายชนิดเป็นพาหะนำโรคที่สำคัญในประเทศไทย
เช่น ไข้เลือดออก ไข้มาลาเรีย ไข้สมองอักเสบและโรคเท้าช้าง
ข้อมูลล่าสุดของประเทศไทยในปี
พ.ศ.2540 พบผู้ป่วยใหม่ 99,679 ราย พบผู้ป่วยมากในจังหวัดชายแดนตราด
กาญจนบุรี จันทุบรี เชียงใหม่ สระแก้ว สุราษฎร์ธานี
ประจวบคีรีขันธ์ และราชบุรี พบผู้ป่วยสูงมากในเดือนธันวาคมและมิถุนายน
ผู้ป่วยมาลาเรียพบได้ทุกเพศ วัย โดยเฉพาะในวัยทำงาน
อัตราผู้ป่วยเพศชายต่อหญิงเท่ากับ
2 ต่อ 1 ผู้ป่วยส่วนใหญ่เป็นผู้ที่ทำงานอยู่ในป่าเขา
ซึ่งเป็นท้องที่เสี่ยงต่อการเกิดโรค
เนื่องจากอัตราป่วยด้วยไข้มาลาเรียเพิ่มจากปี
2539 ถึงร้อยละ 19.0 จึงเป็นปัญหาสาธารณสุขที่จะต้องช่วยกันแก้ไขและป้องกันมิให้ระบาดไปทั่วประเทศ
ไข้มาลาเรีย เกิดขึ้นได้โดยยุงก้นปล่องบางชนิดเป็นพาหะ
ซึ่งมีชุกชุมในท้องที่ป่า ภูเขา โดยเฉพาะอย่างยิ่งตามชายแดน
ซึ่งเป็นเขตติดต่อระหว่างไทยกับประเทศเพื่อนบ้าน
หลังจากได้รับเชื้อจากยุงก้นปล่องที่มีเชื้อมาลาเรีย
ประมาณ 10-14 วัน จะมีอาการนำของไข้ คือ ครั่นเนื้อครั่นตัว
ปวดหัว ปวดเมื่อย และต่อจากนั้นอีก 2-3
วันจะเข้าสู่ช่วงจับไข้ ระยะหนาวมีการหนาวสั่น
ตัวเย็นหลังจากนั้นอีก 2-3 ชั่วโมงจะเข้าสู่ช่วงระยะร้อน
มีอาการตัวร้อนจัด หน้าแดง ปากซีด และกระหายน้ำ
ต่อมาอีก 1-4 ชั่วโมง จะเป็นระยะเหงื่อออก
มีเหงื่อ ออกมากจนเปียกชุ่มร่างกายแล้ว
ค่อยๆ เย็นลงและอ่อนเพลีย หลังจากนั้นร่างกายจะเป็นปกติ
ไม่มีอาการใดๆ แต่อีก 2 วัน จะเข้าสู่ช่วงจับไข้อีก
(เป็นไข้วันเว้นวัน) สลับกันไปเรื่อยๆ
ถ้าไม่ได้รับการรักษาอาจมีอาการรุนแรง
เช่น มาลาเรียขึ้นสมอง หรือไตวาย จนกระทั่งเสียชีวิตได้
ระยะหลังๆ นี้พบปัญหาเชื้อมาลาเรียดื้อยาเพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ
ต้องใช้ยาหลายขนานพร้อมกันในการรักษา
จึงไม่แนะนำให้กินยาป้องกันก่อนออกไปตามป่าเขาหรือชายแดน
ผู้ที่เดินทางเข้าพื้นที่ที่มีไข้มาลาเรียระบาดควรสังเกตุตนเองว่ามีไข้หลังจากเดินทางกลับหรือไม่
ถ้ามีควรแจ้งแพทย์ว่าได้เดินทางเข้าไปยังพื้นที่ที่มีไข้มาลาเรียระบาด
เพื่อเจาะเลือดดูเชื้อไข้มาลาเรีย ในบางครั้งการเจาะเลือดเพียงครั้งเดียวอาจจะไม่พบเชื้อก็ได้
อาจต้องเจาะเลือดซ้ำ การเจาะเลือดในขณะที่มีไข้หนาวสั่นจะมีโอกาสพบเชื้อมาลาเรียมากกว่าเจาะเลือดในขณะที่อาการปกติ
ถ้าได้รับยารักษาไข้มาลาเรีย ควรทานให้ครบกำหนดเพื่อป้องกันปัญหาการดื้อยา
สามารถป้องกันไข้มาลาเรียได้โดยระวังอย่าให้ยุงกัด
นอนในมุ้ง หรือในห้องที่มีมุ้งลวด
ทำลายแหล่งเพาะพันธุ์ยุง รอบๆ บ้านในบริเวณที่มีน้ำขัง
|